ચુડીની લાજ – વાર્તા

કુવેથી  પાણી ભરી માથે બેડું અને ખભે  સીંચણીયું નાખી રાધા ગામ ભણી જઇ રહી હતી. પગમા પહેરેલા કડલાના ભારથી તેની ચાલ વધુ મદમાતી લાગતી હતી. ગળામાંથી વ્હેતો ભજનનો  ધ્વનિ તેની સ્ફુર્તિમાં વધારો  કરી રહ્યો હતો. સામેથી આવતા બે  અસવારોને જોઇ તે આડી ફંટાઇને આગળ વધી.        અસવારો તેની નજીક આવતા તેમાંના એકે  બીજાને  કહ્યું , ” કાં ભાયા !  છેને ઘરમાં બેસડવાજેવી ?”        રાધાના કાને આ શબ્દો અથડાતા તે પાછી ફરી અને બોલી, ” તમારા પંથકમાં  બેન — દિકરીયુંની ખોટ પડી ભાળું, તંઇ આ બાજુ  હાલ્યા આયા કાંઇ?”       બીજો અસવાર ચુપચાપ ઘોડો ચલાવી રહ્યો હતો તે તર્રતજ બોલ્યો , ” બાઇ !  તું તારે હાલી જા ને ! અમે તો વટેમાર્ગુ  છીએ તી આગળ હાલ્યા જાશૂં.”      ” વટેમાર્ગુ છો તી વટેમાર્ગુની જેમ હલ્યા જાવને. તમારો મારગ મીં મોકળો કરી દીધો’તી ન ! રસ્તે હાલી જાતી બાઇયુંની ઠેકડી  ઉડાડવી તમ જેવા ભડ માણહને લાજે નીં.” ….. રાધા બેડાના ભારને લીધે  ઝાઝી જીભાજોડી કર્યા વગર ગામ ભણી હાલવા માંડી.    રાધાના અગળ વધ્યા પછી બન્નેએ તેમના ઘોડાને વીસામો આપવા વડલાની છાંય શોધતા ધીમે ધીમે આગળ વધ્યા, અડધોએક ગાઉ આગળ જાતા દુરથી તેમને ધેધુર વડલો દેખયો.  રાજમલ અને વીરુમલ બંન્નેએ ભાથાની પોટલી નીચે મુકી, ઘોડાને છુટ્ટા કરી, ડા પડખે થયા.  સામેથી કોક ખેડુને આવતો જોઇ હોંકારો દઇ તેને પાસે બોલાવ્યો . ખેડુ ;; ” કાં ભા! મારગ ભુલ્યા?” …… “ના,લ્યા, આ તું ગામ ભણીથી  હેંડ્યો આવે ઇ ગામનુ નામ ભાળવું’તું!”………… “આ રામપરાની વાટ ?”  ……. “હોવે ! તું એ પાહેથી  હેંડ્યો આવે, તી માથે બેડું લઇની જાતિ બાઇ  ભાળી?  ઇ કુની દીકરી?”………. ” બાપા મારા તમ તમારે મારગે હાલ્યા જાવ. ઇ છોડીને  વતાવવામાં માલ ની મળે. કંઇને ધૂળ ચટતા કરી મેલ્યા અટાન લગીમાં.”………. “લ્યા! તુ તારે તેના બાપ નુ નામ ભાળને! તને એની જનમકુંડ્ળી કેવાની કાં પડી?” ……….. “ઈ બપલ્યા, ઇના બાપનુ> નામ રણમલજી અને ગામ ના મુખીનો ભાયાત હોવે.” ……..થોડું આગળ  ગયા પછી ” ઇ રામ રામ બાપા, મને ઇ વાતથી દૂર ભાળજો.” …… ” હોવે !  તું તારે નચિંત રે’જે !”           ખેડુના ગયા પછી રાજમલે વીરુમલને કહ્યું,” હાલ, ભાથું છોડ પેટ્માં બે રોટલા પડે એટ્લે આપણે પછા વળીએ. હવે આગળ ની જાવુ. આ છોડીને હવે માર નામની ચુડીયો  પેરાવે જ  છૂટકો.”……… ” અરે!  રાજમલ તને ગાંડો  ભાળુ? તારી છટકી તો ની મલે ને?”…………. ” વીરુમલ, તારે જે  કે’વું હોય તી કે’ . આ છોડીને  મારા ઘરમાં ની બેહાડુ તંઇ લગણ મને   ચેન નીં મલે. ઘરે જઇને બાપાને ક\ને વાત મેલુ. બાપા કાંકતો મારગ  કાઢે.”                   રાજમલે ઘેર પહોંચીને તેના બાપા પાસે વાત મુકી. રાજમલના બપા વિચારમાં પડી ગયા.રામપરાના મુખીના ભાયાતની છોડી જોડે એમના છોકરાના ગજ વાગે ખરા? પણ છોકરાનું મન જોઇને તેમને વેણ નાખવાનું નક્કી કર્યું. તેમને એક ખેડુને બોલાવી તેને રામપરાની વાટ પકડાવી.         રામપરા પહોંચીને ખેડુએ મુખી પાસે હિરપરાથી તેમના ભાયાત રણમલજીની દિકરીનુ માંગુ લઇને આવ્યાની વાત મુકી. મુખીએ રાધાને બોલાવી કહ્યું; ” છોડી, હિરપરાથી તારા હાટુ માંગુ આયુ સે. ઘરભર્યં ભાદયું સે ને એક્નોએક દીકરો સે, તું હા ભણે તો આ માણહને ગોળ ખવડાવી નારિએળ આપી વળાવુ.” ……. રાધા બોલી ” મુખી બાપા, જે ખરો મરદનો બચ્ચો તેની ચુડીઓ હું પહેરું. મારાબાવડામાં જે જોર મળે તેની સામે જે ખરો પડે તેવો હોય તી મને તો ખપે.ભર્યાભાદર્યા ઘરવાળો ખરે ટાણે બારણા પછળ ભરાઇ બેહે એને હુ> મારા પગ પાહે પણ ની બેહારું.”       હિરપરા જઈને ખેડુએ રાઘાના વેણ રાજમલના બાપાના કાને નાંખ્યા. રાજમલના બાપા તો એ વાત ને ભુલી પણ ગયા હતા, પણ રાજમલે મનમાં ગાંઠ વાળી. એ એની મર્દાનગીનો પરચો દેખાડ્વાની રાહ જોતો દિ’ ભાંગી રહ્યો. એવામાં દેકારો બોલ્યો કે બહારવટીયા ગામ ભાંગવા આવી રહ્યા છે……. હિરપરા ગામના સઘળા જણ ધડાધડ બરણા ભીડી ઘરમાં ભરાઇ બેઠા, પણ રાજમલે વીરુમલને હાક દિધી, ” વીરુમલ હાલ આપણા સહુ ભેરુઓને ભેગા કર, ગામને પાદર પુગી દસ-બાર જુવાનીયાએ ભેગા થઇને બહારવટીયા ગામ ભાંગે તી પે’લા તેમને ભગાડેજ છુટકો.”                                  બહારવટીયા ગામને સીમાડે આવ્યા ત્યાં રાજમલની બંદુકમાંથી ગોળી છુટી અને એમાંનો એક ઘોડા પરથી   ભોંય ભેગો થતાં બહારવટીયા ચેતી ગયા. એમની ટોળીનો મુખીયો બોલ્યો, ” મારું હાળું  કૌતુક ભાળું. કદીની મળે ને આજ આ બંદુક પકડનારો ભડ ચ્યાંથી ફુતી નીકળ્યો?”……. પછીતો ગોળીઓની જે રમ્ઝટ બોલી કે આખું ધણ્ધણી ઉઠ્યું. બહારવટીયાની  ટોળીના કૈંક ધુળ ભેગા થયા. તો  કેટલાયે મરવાની બીકે નાસી છુટ્યા. તો રાજમલની ટોળીના બે  -ત્રણ જવાનીયાઓએ પણ જાન ગુમાવ્યા.થોડાઘણાને  નાની મોટી ઇજા થઇ અને રાજમલને ગોળી  છાતી  વિંધતી  સોંસરવી આરપાર નીકળી ગયી.  ગામ લોકોએ એને ખાટ્લે નાંખી નજીક્ના શહેરની હોસ્પીટલ ભેગો કર્યો. નાનકડા શહેર્ની હોસ્પીટલ્માં જેટલી  સગવડ મળી તે પ્રમાણે ડોકટરે તેની સારવાર કરવાની શરુ કરી દીધી.          ઉડતી ઉડતી આ વાત રાધાના કાને પહોંચી. રાધા  દોડતી મુખીકાકા પાસે પહોંચી, ” મુખી કાકા ! તે દી’ મને ચુડીયો પહેરાવે એવો મરદ માણહ દેખાય તૈં કોઇ ની વાટ ભાર્યા વના હા ભણેહ ઇમ મીં કીધેલું, મુને એવો મરદ માણહ દેખાણો હે. મીં હાલી ઇની કને. મારા બાપાને કે’જો કે મીં વેણ નાખું તંઇં લગનજોટો લઇ આવી પુગે.  ઇ આદમી બહારવટીઆઓને ભગાડતા ઘવાણો હે નીં ઇસ્પીતાલે પડ્યો  મારી વાટ જોવેહે. ઇ મુવો તો ઇના ભ્ળી મારી પણ ચેહ બાળજો, નૈંતો લગન જોટો પેરવા આવી પુગજો.”            અને રાધા બે જોડી કપડા લઇને ઝાઝો વિચાર કર્યા  વિના બોલી,” માડી મીં ઇસપતાલ  હેંડી. મુખીકાકા કણેથી હા ભનાઇસે.” ….. અને તેણે હોસ્પીટલ્ની વાત પકડી. રસ્તામાં એક ખેડુ ગાડું  લઈને જતો હતો તેને રોકી બોલી ” બાપલા મારા ! તારી  છોડી હાટુ આ કંદરો ઝાલ અને મુને ઝટ અસપતાલ ભેળી કર તો  તારો પા’ડ. “     હોસ્પીટલ પહોંચીને બોલી, ” તારી ચુડીઓ પહેરવા મીં આઇ ગઈ , હેંડ ઝટ ઉભો થૈ જા.”          બસ, તે દીવસથી રાધા લાગી ગઈ રાજમલની ચાકરીમાં.  રાધાની ચાકરી અને હાજરીથી રાજમલના વળતા પાણી થવા માંડ્યા. ગોળી તો ના નીકળી પણ  ઘા ૠઝાવા માંડ્યો. રાધાના  ટેકેટેકે  રાજમલ ચાલવા પણ માંડ્યો. હોસ્પીટલમાંથી  છુટ્ટી મળતાંજ બંન્ને હીરપરા પહોંચ્યા. રાજમલના બાપાને પાયેલાગણ  કરી રાધા બોલી, ” બાપા ! રામપરા વળાવીયો મેકલી મુખીકાકા ને મારા બાપાને કે’ણ મે લો કી હારું મુરત  ભાળી  કંકુ ને લગન જોટો લઈ આવી પૂગે.”              તે પછી રાધા – રાજમલની જોડીએ આખા પંથકમાં એવી ધાક બેસાડી કે તે દીવસથી હીરપરા ગામની વાટે ગામના દુશ્મન કે બહારવટીયા સુધ્ધાં કોઇએ  નજર કરવાની  હિંમત કરી નથી !!                      Ms Induben N. htpp://www.induben.wordpress.com/                                       ચુડીની લાજ         કુવેથી  પાણી ભરી માથે બેડું અને ખભે  સીંચણીયું નાખી રાધા ગામ ભણી જઇ રહી હતી. પગમા પહેરેલા કડલાના ભારથી તેની ચાલ વધુ મદમાતી લાગતી હતી. ગળામાંથી વ્હેતો ભજનનો  ધ્વનિ તેની સ્ફુર્તિમાં વધારો  કરી રહ્યો હતો. સામેથી આવતા બે  અસવારોને જોઇ તે આડી ફંટાઇને આગળ વધી.        અસવારો તેની નજીક આવતા તેમાંના એકે  બીજાને  કહ્યું , ” કાં ભાયા !  છેને ઘરમાં બેસડવાજેવી ?”        રાધાના કાને આ શબ્દો અથડાતા તે પાછી ફરી અને બોલી, ” તમારા પંથકમાં  બેન — દિકરીયુંની ખોટ પડી ભાળું, તંઇ આ બાજુ  હાલ્યા આયા કાંઇ?”       બીજો અસવાર ચુપચાપ ઘોડો ચલાવી રહ્યો હતો તે તર્રતજ બોલ્યો , ” બાઇ !  તું તારે હાલી જા ને ! અમે તો વટેમાર્ગુ  છીએ તી આગળ હાલ્યા જાશૂં.”      ” વટેમાર્ગુ છો તી વટેમાર્ગુની જેમ હલ્યા જાવને. તમારો મારગ મીં મોકળો કરી દીધો’તી ન ! રસ્તે હાલી જાતી બાઇયુંની ઠેકડી  ઉડાડવી તમ જેવા ભડ માણહને લાજે નીં.” ….. રાધા બેડાના ભારને લીધે  ઝાઝી જીભાજોડી કર્યા વગર ગામ ભણી હાલવા માંડી.    રાધાના અગળ વધ્યા પછી બન્નેએ તેમના ઘોડાને વીસામો આપવા વડલાની છાંય શોધતા ધીમે ધીમે આગળ વધ્યા, અડધોએક ગાઉ આગળ જાતા દુરથી તેમને ધેધુર વડલો દેખયો.  રાજમલ અને વીરુમલ બંન્નેએ ભાથાની પોટલી નીચે મુકી, ઘોડાને છુટ્ટા કરી, ડા પડખે થયા.  સામેથી કોક ખેડુને આવતો જોઇ હોંકારો દઇ તેને પાસે બોલાવ્યો . ખેડુ ;; ” કાં ભા! મારગ ભુલ્યા?” …… “ના,લ્યા, આ તું ગામ ભણીથી  હેંડ્યો આવે ઇ ગામનુ નામ ભાળવું’તું!”………… “આ રામપરાની વાટ ?”  ……. “હોવે ! તું એ પાહેથી  હેંડ્યો આવે, તી માથે બેડું લઇની જાતિ બાઇ  ભાળી?  ઇ કુની દીકરી?”………. ” બાપા મારા તમ તમારે મારગે હાલ્યા જાવ. ઇ છોડીને  વતાવવામાં માલ ની મળે. કંઇને ધૂળ ચટતા કરી મેલ્યા અટાન લગીમાં.”………. “લ્યા! તુ તારે તેના બાપ નુ નામ ભાળને! તને એની જનમકુંડ્ળી કેવાની કાં પડી?” ……….. “ઈ બપલ્યા, ઇના બાપનુ> નામ રણમલજી અને ગામ ના મુખીનો ભાયાત હોવે.” ……..થોડું આગળ  ગયા પછી ” ઇ રામ રામ બાપા, મને ઇ વાતથી દૂર ભાળજો.” …… ” હોવે !  તું તારે નચિંત રે’જે !”           ખેડુના ગયા પછી રાજમલે વીરુમલને કહ્યું,” હાલ, ભાથું છોડ પેટ્માં બે રોટલા પડે એટ્લે આપણે પછા વળીએ. હવે આગળ ની જાવુ. આ છોડીને હવે માર નામની ચુડીયો  પેરાવે જ  છૂટકો.”……… ” અરે!  રાજમલ તને ગાંડો  ભાળુ? તારી છટકી તો ની મલે ને?”…………. ” વીરુમલ, તારે જે  કે’વું હોય તી કે’ . આ છોડીને  મારા ઘરમાં ની બેહાડુ તંઇ લગણ મને   ચેન નીં મલે. ઘરે જઇને બાપાને ક\ને વાત મેલુ. બાપા કાંકતો મારગ  કાઢે.”                   રાજમલે ઘેર પહોંચીને તેના બાપા પાસે વાત મુકી. રાજમલના બપા વિચારમાં પડી ગયા.રામપરાના મુખીના ભાયાતની છોડી જોડે એમના છોકરાના ગજ વાગે ખરા? પણ છોકરાનું મન જોઇને તેમને વેણ નાખવાનું નક્કી કર્યું. તેમને એક ખેડુને બોલાવી તેને રામપરાની વાટ પકડાવી.         રામપરા પહોંચીને ખેડુએ મુખી પાસે હિરપરાથી તેમના ભાયાત રણમલજીની દિકરીનુ માંગુ લઇને આવ્યાની વાત મુકી. મુખીએ રાધાને બોલાવી કહ્યું; ” છોડી, હિરપરાથી તારા હાટુ માંગુ આયુ સે. ઘરભર્યં ભાદયું સે ને એક્નોએક દીકરો સે, તું હા ભણે તો આ માણહને ગોળ ખવડાવી નારિએળ આપી વળાવુ.” ……. રાધા બોલી ” મુખી બાપા, જે ખરો મરદનો બચ્ચો તેની ચુડીઓ હું પહેરું. મારાબાવડામાં જે જોર મળે તેની સામે જે ખરો પડે તેવો હોય તી મને તો ખપે.ભર્યાભાદર્યા ઘરવાળો ખરે ટાણે બારણા પછળ ભરાઇ બેહે એને હુ> મારા પગ પાહે પણ ની બેહારું.”       હિરપરા જઈને ખેડુએ રાઘાના વેણ રાજમલના બાપાના કાને નાંખ્યા. રાજમલના બાપા તો એ વાત ને ભુલી પણ ગયા હતા, પણ રાજમલે મનમાં ગાંઠ વાળી. એ એની મર્દાનગીનો પરચો દેખાડ્વાની રાહ જોતો દિ’ ભાંગી રહ્યો. એવામાં દેકારો બોલ્યો કે બહારવટીયા ગામ ભાંગવા આવી રહ્યા છે……. હિરપરા ગામના સઘળા જણ ધડાધડ બરણા ભીડી ઘરમાં ભરાઇ બેઠા, પણ રાજમલે વીરુમલને હાક દિધી, ” વીરુમલ હાલ આપણા સહુ ભેરુઓને ભેગા કર, ગામને પાદર પુગી દસ-બાર જુવાનીયાએ ભેગા થઇને બહારવટીયા ગામ ભાંગે તી પે’લા તેમને ભગાડેજ છુટકો.”                                  બહારવટીયા ગામને સીમાડે આવ્યા ત્યાં રાજમલની બંદુકમાંથી ગોળી છુટી અને એમાંનો એક ઘોડા પરથી   ભોંય ભેગો થતાં બહારવટીયા ચેતી ગયા. એમની ટોળીનો મુખીયો બોલ્યો, ” મારું હાળું  કૌતુક ભાળું. કદીની મળે ને આજ આ બંદુક પકડનારો ભડ ચ્યાંથી ફુતી નીકળ્યો?”……. પછીતો ગોળીઓની જે રમ્ઝટ બોલી કે આખું ધણ્ધણી ઉઠ્યું. બહારવટીયાની  ટોળીના કૈંક ધુળ ભેગા થયા. તો  કેટલાયે મરવાની બીકે નાસી છુટ્યા. તો રાજમલની ટોળીના બે  -ત્રણ જવાનીયાઓએ પણ જાન ગુમાવ્યા.થોડાઘણાને  નાની મોટી ઇજા થઇ અને રાજમલને ગોળી  છાતી  વિંધતી  સોંસરવી આરપાર નીકળી ગયી.  ગામ લોકોએ એને ખાટ્લે નાંખી નજીક્ના શહેરની હોસ્પીટલ ભેગો કર્યો. નાનકડા શહેર્ની હોસ્પીટલ્માં જેટલી  સગવડ મળી તે પ્રમાણે ડોકટરે તેની સારવાર કરવાની શરુ કરી દીધી.          ઉડતી ઉડતી આ વાત રાધાના કાને પહોંચી. રાધા  દોડતી મુખીકાકા પાસે પહોંચી, ” મુખી કાકા ! તે દી’ મને ચુડીયો પહેરાવે એવો મરદ માણહ દેખાય તૈં કોઇ ની વાટ ભાર્યા વના હા ભણેહ ઇમ મીં કીધેલું, મુને એવો મરદ માણહ દેખાણો હે. મીં હાલી ઇની કને. મારા બાપાને કે’જો કે મીં વેણ નાખું તંઇં લગનજોટો લઇ આવી પુગે.  ઇ આદમી બહારવટીઆઓને ભગાડતા ઘવાણો હે નીં ઇસ્પીતાલે પડ્યો  મારી વાટ જોવેહે. ઇ મુવો તો ઇના ભ્ળી મારી પણ ચેહ બાળજો, નૈંતો લગન જોટો પેરવા આવી પુગજો.”    હા ભનાઇસે.” ….. અને તેણે હોસ્પીટલ્ની વાત પકડી. રસ્તામાં એક ખેડુ ગાડું  લઈને જતો હતો તેને રોકી બોલી ” બાપલા મારા ! તારી  છોડી હાટુ આ કંદરો ઝાલ અને મુને ઝટ અસપતાલ ભેળી કર તો  તારો પા’ડ. “     હોસ્પીટલ પહોંચીને બોલી, ” તારી ચુડીઓ પહેરવા મીં આઇ ગઈ , હેંડ ઝટ ઉભો થૈ જા.”          બસ, તે દીવસથી રાધા લાગી ગઈ રાજમલની ચાકરીમાં.  રાધાની ચાકરી અને હાજરીથી રાજમલના વળતા પાણી થવા માંડ્યા. ગોળી તો ના નીકળી પણ  ઘા ૠઝાવા માંડ્યો. રાધાના  ટેકેટેકે  રાજમલ ચાલવા પણ માંડ્યો. હોસ્પીટલમાંથી  છુટ્ટી મળતાંજ બંન્ને હીરપરા પહોંચ્યા. રાજમલના બાપાને પાયેલાગણ  કરી રાધા બોલી, ” બાપા ! રામપરા વળાવીયો મેકલી મુખીકાકા ને મારા બાપાને કે’ણ મે લો કી હારું મુરત  ભાળી  કંકુ ને લગન જોટો લઈ આવી પૂગે.”              તે પછી રાધા – રાજમલની જોડીએ આખા પંથકમાં એવી ધાક બેસાડી કે તે દીવસથી હીરપરા ગામની વાટે ગામના દુશ્મન કે બહારવટીયા સુધ્ધાં કોઇએ  નજર કરવાની  હિંમત કરી નથી !!                Ms Induben N. htpp://www.induben.wordpress.com/